Door Brightmine

De voorgenomen verlaging van het maximumdagloon met 20% gaat niet door. Het kabinet schrijft in de SZW-begroting voor 2027 dat het heeft besloten deze maatregel terug te draaien. Daardoor vallen de uitgaven voor onder meer de WIA, WAO, Ziektewet en WW vanaf 2029 hoger uit dan eerder geraamd. Het maximumdagloon begrenst het dagloon dat wordt gebruikt voor de berekening van verschillende werknemersuitkeringen. De eerder geplande verlaging zou daardoor vooral gevolgen hebben gehad voor werknemers met een inkomen rond of boven die grens.

Ook de afschaffing van de jaarlijkse tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten wordt verder uitgesteld. De tegemoetkoming is onderdeel van onder meer de WIA, Wajong, WAZ en WAO. De afschaffing was eerder al verschoven van 2027 naar 2028. In de begroting wordt deze nu opnieuw een jaar uitgesteld, naar 1 januari 2029. Het verschil tussen beide maatregelen is daarmee belangrijk: de verlaging van het maximumdagloon wordt teruggedraaid, terwijl de afschaffing van de tegemoetkoming vooralsnog alleen wordt uitgesteld.

Kabinet wil gesprek over WIA en IVA

Daarmee is de discussie over de toekomst van de arbeidsongeschiktheidsregelingen niet afgerond. Het kabinet wil met werkgevers en vakbeweging in gesprek over een ziekte- en arbeidsongeschiktheidsstelsel dat volgens het kabinet begrijpelijker en beter uitvoerbaar moet worden. Daarbij worden ook de IVA en het duurzaamheidscriterium in de WIA betrokken. In het coalitieakkoord staat het voornemen om de IVA en het daarmee samenhangende duurzaamheidscriterium af te schaffen. Volgens het kabinet blijkt uit verschillende onderzoeken dat de beoordeling van duurzaamheid de uitvoering van de WIA bemoeilijkt.

In de begroting kiest het kabinet op dit punt echter nadrukkelijk voor overleg met werkgevers en vakbeweging. Het stelt dat de IVA en het duurzaamheidscriterium onderdeel moeten zijn van dat gesprek. Tegelijkertijd schrijft het kabinet dat afschaffing van het duurzaamheidscriterium noodzakelijk is om de uitvoering van de WIA toekomstbestendig te maken. De bredere hervorming van het arbeidsongeschiktheidsstelsel blijft daarmee op de agenda. Daarbij speelt ook de uitvoeringsproblematiek bij UWV. Het aantal mensen dat zich voor een WIA-uitkering meldt neemt toe en mensen moeten volgens het kabinet te lang wachten op een WIA-beoordeling. Op korte termijn wil het kabinet daarom onder meer inzetten op taakherschikking, betere samenwerking tussen verzekeringsarts en bedrijfsarts en strengere voorwaarden voor WIA-herbeoordelingen.

Maatregelen ontlasten UWV

Het kabinet wil UWV ontlasten en de beoordeling van arbeidsongeschiktheid eenvoudiger maken. Zo wordt bij een zogenoemd fictief tweede WAO-recht niet langer een aparte beoordeling door een verzekeringsarts gedaan. Er wordt voortaan vanuit gegaan dat sprake is van een fictief tweede recht. Daarnaast wordt de referte-eis voor de WGA gelijkgetrokken met die van de WW. UWV gaat deze eisen waar mogelijk automatisch beoordelen. Hierdoor kan sneller worden vastgesteld of iemand aan de voorwaarden voldoet en wordt de kans op fouten kleiner. Beide maatregelen dragen bij aan vereenvoudiging en het ontlasten van UWV.

Aangepast arbeidsongeschiktheidscriterium bij LKS

Bij de invoering van de Participatiewet is afgesproken dat er een alternatief arbeidsongeschiktheidscriterium zou komen voor mensen die met loonkostensubsidie (LKS) werken, zodat zij niet per definitie volledig arbeidsongeschikt worden voor de WIA als zij door ziekte hun werk niet meer kunnen doen. Het is niet mogelijk gebleken om een passend en uitvoerbaar alternatief criterium te ontwikkelen. Daarom wordt van invoering afgezien.

Aanscherping herbeoordeling

Er worden strengere voorwaarden gesteld aan het aanvragen van een herbeoordeling. Een eerste stap is al gezet want sinds 1 april 2026 gebruikt UWV een verplicht standaard aanvraagformulier voor WIA-herbeoordelingen die worden aangevraagd door werkgevers, private uitvoerders en verzekeraars. 

Vakbonden blijven kritisch op versobering

De plannen voor de sociale zekerheid leidden de afgelopen periode tot veel weerstand. FNV, CNV en VCP voerden actie tegen de voorgenomen versoberingen van onder meer de WW en WIA. Op 8 september vond een actie van werknemers uit verschillende overheidssectoren plaats in Den Haag, gevolgd door een landelijke staking in het openbaar vervoer op 9 september. De begroting laat zien dat het kabinet ruimte wil creëren voor overleg met werkgevers en werknemers. Het schrijft dat het heeft geluisterd naar de signalen van sociale partners. De bezuiniging op het maximumdagloon is daarom van tafel en bij onder meer de WIA wil het kabinet voorlopig geen onomkeerbare stappen zetten. 

Dat betekent niet dat alle hervormingsplannen zijn verdwenen. Het kabinet blijft streven naar een eenvoudiger en beter uitvoerbaar arbeidsongeschiktheidsstelsel en houdt daarbij onder meer het duurzaamheidscriterium in de WIA tegen het licht.

Hoe gaat het nu verder?

De Prinsjesdagstukken markeren daarmee vooral een verschuiving in de aanpak. De verlaging van het maximumdagloon wordt teruggedraaid en de afschaffing van de tegemoetkoming wordt een jaar uitgesteld. Voor andere onderdelen van de WIA kiest het kabinet vooralsnog voor overleg en verdere uitwerking. Voor werkgevers is daarbij vooral relevant hoe de toekomstige WIA wordt vormgegeven. De WIA bestaat momenteel uit twee uitkeringsregimes: de IVA voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten en de WGA. Veranderingen in dat onderscheid kunnen uiteindelijk ook doorwerken in de positie en verantwoordelijkheden van werkgevers. Het kabinet werkt daarnaast aan een langetermijnvisie op het arbeidsongeschiktheidsstelsel. Wanneer en in welke vorm de verdere hervormingen worden doorgevoerd, staat op basis van deze begroting nog niet vast.

Verdieping: de impact van Prinsjesdag op HR

Wil je weten welke gevolgen de aangekondigde plannen kunnen hebben voor je organisatie? In onze whitepaper vertalen we de kabinetsplannen naar concrete aandachtspunten voor HR en werkgevers.

Ontvang de whitepaper als eerste via het formulier hieronder.